5651 kayıtlarını tutmak işin yarısıdır; diğer yarısı, bu kayıtların sonradan değiştirilmediğini kanıtlayabilmektir. Resmî bir inceleme sırasında "bu dosya o günden beri aynı" diyebilmek için dosyanın imzalanmış ve zaman damgasıyla mühürlenmiş olması gerekir. Bu rehberde log imzalamanın ne anlama geldiğini, özet ve zaman damgasının nasıl çalıştığını, Kamu SM zaman damgasının nasıl kullanıldığını ve imzalı bir dosyanın bağımsız olarak nasıl doğrulanacağını adım adım anlatıyoruz.
Log imzalama ne demek?
Günlük dilde "log imzalama" denen işlem iki adımdan oluşur. Önce günün kayıt dosyasının özeti çıkarılır. Sonra bu özet bir zaman damgası sağlayıcısına gönderilir; sağlayıcı özeti o anın tarih ve saatiyle birlikte kendi sertifikasıyla imzalar ve geri gönderir. Ortaya çıkan zaman damgası belirteci, dosyanın o anda var olduğunu ve o andan sonra tek bir baytının bile değişmediğini kanıtlar.
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, ticari amaçla hizmet veren sağlayıcılardan kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değerin günlük olarak kaydedilmesini ister. Yönetmelik bir yöntem adı vermez; uygulamada bu değer, günlük dosyanın özeti ve bu özete alınan zaman damgasıyla sağlanır. Toplu kullanım sağlayıcıların kayıt yükümlülükleri için 5651 log tutma zorunluluğu rehberimize bakabilirsiniz.
Özet (hash) nedir, neden SHA-256?
Özet, bir dosyanın içeriğinden hesaplanan sabit uzunlukta bir parmak izidir. SHA-256 algoritması hangi büyüklükte dosya verilirse verilsin 64 karakterlik onaltılık bir değer üretir. Dosyada tek bir harf değişse özet tamamen değişir; aynı özeti veren farklı bir dosya üretmek pratikte mümkün değildir. Bu yüzden dosyanın kendisi yerine yalnız özetini mühürletmek yeterlidir: kayıtlar sağlayıcıya gönderilmez, kişisel veri işletmenin dışına çıkmaz.
Eski sistemlerde MD5 ya da SHA-1 kullanıldığı görülür. Bu algoritmalarda aynı özeti veren farklı dosyalar üretmenin yolları bulunduğu için günümüzde SHA-256 ya da daha güçlü algoritmalar tercih edilmelidir.
Zaman damgası ve RFC 3161 nasıl çalışır?
Zaman damgası için uluslararası standart RFC 3161'dir. İşleyiş şöyledir:
- İstemci, dosyanın SHA-256 özetini içeren bir zaman damgası isteği (TimeStampReq) hazırlar. Tekrar saldırılarını önlemek için isteğe rastgele bir sayı (nonce) eklenir ve sağlayıcının sertifikasını yanıta koyması istenir.
- İstek HTTP üzerinden zaman damgası sunucusuna gönderilir.
- Sunucu; özeti, kendi saatini, bir seri numarasını ve politika tanımını içeren bir yapı (TSTInfo) oluşturur ve bunu imzalar.
- İstemciye dönen yanıt (TimeStampResp) .tsr uzantılı bir dosya olarak saklanır.
Yanıt geldiğinde istemci üç şeyi denetlemelidir: damgadaki özetin gönderilen özetle aynı olması, nonce değerinin bu isteğe ait olması ve imzanın sağlayıcının sertifikasıyla doğrulanması. Bu denetimler yapılmadan saklanan bir damga, yanlış dosyaya ait olabilir.
Kamu SM zaman damgası: hesap, bakiye ve kullanım
Türkiye'de yaygın kullanılan zaman damgası sağlayıcılarından biri TÜBİTAK BİLGEM bünyesindeki Kamu Sertifikasyon Merkezi'dir (Kamu SM). Kamu SM zaman damgası hizmeti sözleşmeyle alınır; işletmeye bir müşteri numarası ve zaman damgası şifresi verilir. Her damga isteği bakiyeden düşer; bu yüzden bakiye izlenmeli ve bitmeden yenilenmelidir.
Kamu SM, standart RFC 3161 isteğine ek olarak kendi kimlik doğrulama bilgisini ister: müşteri numarası ve şifreden türetilen, isteğe eklenen şifreli bir başlık. Bu nedenle genel amaçlı her zaman damgası aracı Kamu SM ile doğrudan çalışmaz; kullanılan yazılımın bu kimlik başlığını desteklemesi gerekir. Kamu SM dışında RFC 3161 uyumlu ve kullanıcı adı ile şifreyle çalışan başka sağlayıcılar da vardır.
Kaç damga gerektiğini hesaplamak kolaydır: her lokasyon için günde bir dosya imzalanıyorsa bir lokasyon yılda yaklaşık 365 damga kullanır. Başarısız denemelerin yeniden yapılması da hesaba katılmalıdır.
Zincir özeti: günler arasında bağ
Her günü ayrı ayrı imzalamak o günün dosyasının değişmediğini kanıtlar; ama bir günün dosyasının aradan çıkarılmasını ya da sonradan eklenmesini tek başına göstermez. Bunun için zincir özeti kullanılır. Her günün dosyası başlığında bir önceki günün özetini taşır. Ayrıca önceki günün zincir değeri ile bugünün özeti birlikte yeniden özetlenerek yeni bir zincir değeri elde edilir. Böylece herhangi bir günde yapılan değişiklik ya da araya sokulan bir dosya, kendisinden sonraki bütün günlerin zincir değerini bozar.
Zincirin ilk halkasında önceki özet olarak sıfırlardan oluşan bir değer kullanılır. Bir lokasyonun kayıtları başka bir sisteme taşınırken zincirin korunması için son günün özeti ve zincir değeri de taşınmalıdır.
İmzalı bir log dosyası nasıl doğrulanır?
İmzalı dosyanın değeri, yazılımdan bağımsız olarak doğrulanabilmesindedir. Bunun için üç dosya gerekir: kayıt dosyasının kendisi, zaman damgası yanıtı (.tsr) ve sağlayıcının kök sertifikası. Doğrulama OpenSSL ile şöyle yapılır:
openssl ts -verify -data gunluk-kayit.log.gz -in gunluk-kayit.tsr -CAfile kok.pem
Komut "Verification: OK" yanıtı veriyorsa dosya, damganın alındığı andan beri değişmemiştir ve damga sertifikası güvenilen köke bağlıdır. Damganın içeriğini, yani tarih, saat, seri numarası ve özeti görmek için şu komut kullanılır:
openssl ts -reply -in gunluk-kayit.tsr -text
Dosyanın özeti ayrıca sha256sum ya da Windows'ta certutil -hashfile dosya SHA256 komutuyla hesaplanıp damgadaki değerle karşılaştırılabilir. Zincir bağı için bir önceki günün dosyasının özeti, bugünkü dosyanın başlığındaki değerle aynı olmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Damgayı denetlemeden saklamak: Özet, nonce ve imza denetlenmezse başka bir isteğe ait ya da hatalı bir yanıt fark edilmez.
- Başarısız damgayı izlememek: Sağlayıcıya ulaşılamadığı ya da bakiye bittiği günler sessizce damgasız kalır. Yeniden deneme ve bildirim şarttır.
- Dosyayı damgadan sonra yeniden üretmek: Damgalanmış bir gün yeniden hazırlanırsa özet değişir ve damga geçersiz kalır. İmzalanmış dosyalar yeniden yazılmamalıdır.
- Saati yanlış cihazlar: Ağ cihazının saati yanlışsa kayıtlardaki zamanlar da yanlış olur; damga kayıtların içindeki saati değil, damganın alındığı anı kanıtlar. Cihazlarda otomatik saat eşitleme açık olmalıdır.
- Deneme damgasını yasal damga sanmak: Kendi kendine imzalanmış bir sertifikayla alınan damga bütünlüğü kanıtlar; ama bağımsız bir sağlayıcıdan alınmadığı için yasal nitelikli zaman damgası yerine geçmez.
KozSpot'ta günlük imzalama nasıl işler?
KozSpot hotspot ve 5651 log yazılımı bu adımların tamamını kendiliğinden yapar. Her gece 00:30'da önceki günün oturum, DHCP, NAT ve kimlik doğrulama satırları lokasyon başına tek bir dosyada toplanır ve sıkıştırılır. Dosyanın başlığında işletme, lokasyon, izin belgesi bilgisi ve bir önceki günün özeti bulunur. Dosyanın SHA-256 özeti RFC 3161 isteğiyle damgalanır; yanıttaki özet, nonce ve imza denetlenir, zincir değeri kaydedilir. Damga alınamazsa saat başı yeniden denenir ve panelde bildirim çıkar.
Zaman damgası sağlayıcısı olarak Kamu SM müşteri numarası ve şifresi ya da RFC 3161 uyumlu başka bir sağlayıcı tanımlanır; Kamu SM'de kalan damga bakiyesi azaldığında panel uyarır. Sağlayıcı tanımlanana kadar KozSpot yerel deneme damgasıyla bütünlük zincirini kesintisiz sürdürür; ekranda ve indirilen dosyada bu damganın yasal nitelikli zaman damgası olmadığı açıkça yazar.
İmzalı dosyalar ekranında her dosyanın "Doğrula" düğmesi dosya özetini, zincir bağını, damga içeriğini ve imzasını adım adım denetler. Dosya ZIP olarak indirildiğinde içinde kayıt dosyası, damga dosyası ve openssl doğrulama komutunu anlatan bir açıklama bulunur. Kayıtlar varsayılan olarak 730 gün saklanır. KozSpot'u kendi lokasyonlarınızla görmek için demo isteyin; diğer ekranlar ürün sayfasında.