Akşamüstü yoğunluğunda modem kapandığında ya da operatörde arıza olduğunda kasanın durması, bir marketin yaşayabileceği en pahalı aksiliklerden biridir. Müşteri sepetini bırakır, kasiyer elle hesap yapmaya çalışır, satışların bir kısmı hiç kayda geçmez. İnternet kesilince çalışan bir market programı bu riski ortadan kaldırır; ancak beraberinde yedek, güncelleme ve çok kasa gibi başlıkları doğru kurmanızı gerektirir.
Bu yazıda çevrimdışı çalışan bir satış programında nelere bakmanız gerektiğini, bulut tabanlı programlarla farkını ve kurulumda alınacak önlemleri anlatıyoruz. Son bölümde Koznet Bilişim'in Ekopos programının bu konudaki yaklaşımını bulacaksınız.
İnternet kesintisi markette neyi durdurur?
Programın verisi internetteki bir sunucudaysa, bağlantı kesildiğinde ürün fiyatına, stoğa ve müşteri hesabına ulaşmak zorlaşır. Bazı programlar kısa süreli bir çevrimdışı kip sunar, bazıları ise tamamen durur. Kart ödemesinin bankanın POS cihazıyla, mali fişin yazar kasayla alındığı bir markette bile satış programı duruyorsa kasada sıra oluşur.
Kesintinin maliyeti yalnız kaçan satış değildir. Elle not edilen satışların sonradan programa girilmesi unutulur, stok tutmaz, veresiye yanlış yazılır. Bu yüzden internete bağımlılık, program seçerken sorulması gereken ilk sorulardan biridir.
Bulut tabanlı program ile bilgisayarda çalışan program arasındaki fark
Bulut tabanlı programlarda veri internet üzerindeki bir sunucuda durur; avantajı her yerden erişim ve sunucu tarafında yönetilen yedektir. Bilgisayarda çalışan (yerel) programlarda ise veri dükkândaki bilgisayardadır; satış internete bağlı değildir ve ekranlar bağlantı hızından etkilenmez.
| Konu | Bulut tabanlı program | Bilgisayarda çalışan program |
|---|---|---|
| İnternet kesildiğinde satış | Programa göre kısıtlanır ya da durur | Sürer |
| Verinin yeri | Sağlayıcının sunucusu | Dükkândaki bilgisayar |
| Yedek | Sağlayıcı tarafında | Program kendiliğinden almalı |
| Ekran hızı | Bağlantı kalitesinden etkilenir | Bilgisayarın hızına bağlıdır |
| Birden çok kasa | İnternet üzerinden | Yerel ağ üzerinden |
Kırsalda ya da bağlantının sık koptuğu bölgelerde çalışan marketler için bilgisayarda çalışan program genellikle daha güvenli seçenektir. Bu durumda yedek konusunun program tarafından çözülmüş olması gerekir.
Çevrimdışı çalışan programda aranacak özellikler
- Satışın tamamen yerel olması: Barkod okutma, ödeme, fiş basımı ve stok düşümü internet beklememeli.
- Raporların yerel olması: Gün sonu raporu, kasa kapanışı ve veresiye bakiyesi bağlantı yokken de alınabilmeli.
- Kendiliğinden alınan yedek: Yedek kullanıcının hatırlamasına bırakılmamalı; program yedeği kendisi almalı.
- Kolay geri yükleme: Yedekten dönüş birkaç adımda yapılmalı ve dönüşten önce mevcut verinin bir kopyası alınmalı.
- Lisansın sürekli internet istememesi: Lisans denetimi her açılışta internet şartı koşarsa çevrimdışı çalışmanın anlamı kalmaz.
- Güvenli güncelleme: Güncellemeler internet olduğunda gelmeli ve indirilen dosya doğrulanmadan kurulmamalı.
Veri bilgisayardaysa yedek nasıl olmalı?
Yerel programın en büyük sorumluluğu yedektir. Disk arızası, yanlışlıkla silinen bir klasör ya da zararlı yazılım, yedeği olmayan bir işletmenin aylarca tuttuğu kayıtları bir anda yok edebilir. İyi bir düzende yedek her gün kendiliğinden alınır, ayrıca belirli aralıklarla harici bir diske ya da güvenilir bir bulut alanına kopyalanır.
Yedeğin alındığını bilmek yetmez; geri dönülebildiğini de bir kez denemek gerekir. Kasa bilgisayarının bakımı ve yedek düzeni için teknik servis hizmetleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
Birden çok kasa internetsiz nasıl çalışır?
İki ya da daha fazla kasası olan marketlerde kasaların aynı stok ve müşteri verisini görmesi gerekir. Bunun internet olmadan yapılmasının yolu yerel ağdır: bir bilgisayar ana kasa (sunucu) olarak veriyi tutar, diğer kasalar aynı ağdaki bu bilgisayara bağlanır. İnternet kesilse bile modem ve ağ anahtarı çalıştığı sürece kasalar birbirini görür.
Bu yapıda ana kasanın açık kalması, kabloların ve ağ cihazlarının sağlam olması önemlidir. Kablolu bağlantı kablosuz bağlantıya göre daha kararlıdır; güvenlik duvarında yalnız yerel ağa izin verilmesi de iyi bir uygulamadır. İşyeri ağ kurulumu için ağ ve network çözümleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Lisans ve güncelleme internete ne kadar bağlı?
Çevrimdışı çalışan programlarda lisans genellikle bir kez internetle etkinleştirilir; sonra lisans bilgisi bilgisayarda saklanır ve program internet olmadan açılır. Programın lisansı belirli aralıklarla doğrulaması normaldir; önemli olan bağlantı yokken programın hemen kilitlenmemesidir.
Güncellemelerde ise güvenlik ön plandadır. Programın internetten indirdiği kurulum dosyasının gerçekten üreticiden geldiği doğrulanmalıdır. İmzalı sürüm bilgisi ve dosya özeti (SHA-256) denetimi, araya girmiş ya da bozulmuş bir dosyanın kurulmasını engeller. Güncellemenin kullanıcıya sorularak yapılması da yoğun bir saatte programın kendiliğinden kapanmasını önler.
Elektrik kesintisi ve donanım önlemleri
İnternet kesintisi kadar elektrik kesintisi de kasayı durdurur. Kasa bilgisayarı, modem ve ağ anahtarı için küçük bir kesintisiz güç kaynağı (UPS), kesinti anında yapılan satışın düzgün tamamlanmasını ve bilgisayarın kontrollü kapanmasını sağlar. Programın her işlemi tamamlandığı anda diske yazması da bu noktada önem kazanır.
Kasa bilgisayarında katı hâl disk (SSD) kullanmak programın açılışını ve raporları hızlandırır. Donanım seçiminde bilgisayar ve donanım satışı sayfamızdan destek alabilirsiniz. Seçim sürecinin bütün başlıkları için barkodlu satış programı seçim rehberimizi de okuyabilirsiniz.
Kurulumdan önce kısa kontrol listesi
Çevrimdışı çalışan bir programın kurulum günü, sonraki aylardaki rahatlığı belirler. Aşağıdaki maddeleri kurulumdan önce birlikte gözden geçirmenizi öneririz:
- Kasa bilgisayarının diski ve belleği programın ihtiyacını karşılıyor mu?
- Birden çok kasa varsa bilgisayarlar aynı ağda ve tercihen kabloyla mı bağlı?
- Ana kasa bilgisayarı gün boyu açık kalacak mı ve kesintisiz güç kaynağına bağlı mı?
- Yedek hangi klasöre alınıyor ve bu klasör belirli aralıklarla harici bir diske kopyalanıyor mu?
- Lisans etkinleştirmesi ve ilk güncelleme denetimi internet varken yapıldı mı?
- Fiş yazıcısı, para çekmecesi ve barkod okuyucu bir deneme satışıyla kontrol edildi mi?
Bu listeyi kurulum günü işletme sahibiyle birlikte tamamlamak, ilk haftada karşılaşılabilecek sürprizlerin çoğunu önler.
Ekopos internet olmadan nasıl çalışır?
Ekopos, market, bakkal, büfe ve tekel için geliştirilmiş masaüstü bir satış programıdır ve verisini dükkândaki bilgisayarda tutar. Satış, stok, cari, kasa ve raporlar internet istemez; internet yalnız lisans etkinleştirme ve doğrulama, isteğe bağlı bulut yedek ve güncelleme denetimi için kullanılır. Lisans cihaza bağlıdır ve imzalıdır; lisans bilgisi bilgisayarda şifreli saklanır.
Program her gün ilk açılışta yerel yedeği kendiliğinden alır; Ayarlar'dan istendiğinde yedek alınır ve geri yüklenir, geri yüklemeden önce mevcut verinin emniyet kopyası oluşturulur. İsteyen işletme yedeği lisans sunucusuna da gönderebilir; bulut yedek yalnız lisansı etkinleştirilmiş cihazdan kabul edilir ve son 10 yedek saklanır. Yeni sürüm çıktığında program açılışta sorar ve indirilen dosyayı imza ve SHA-256 denetiminden geçirmeden kurmaz.
Birden çok kasası olan işletmelerde bir bilgisayar ana kasa (sunucu), diğerleri terminal olarak yerel ağda çalışır; terminal ana kasayı ağda kendiliğinden bulabilir, her kasa kendi açılışını, kapanışını ve yazıcı ayarını tutar. Terminal ana kasaya ulaşamazsa açılışta bunu bildirir; çalışırken bağlantı koparsa ekranın üstünde bir uyarı bandı görünür. Kurulum ve demo için teklif formunu doldurabilir ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.