İhracat yapan bir paketleme tesisinin alıcılarından en sık duyduğu isteklerden biri, paletlerin GS1 standardında etiketlenmesidir. Alıcının deposunda palet, üzerindeki barkod okutularak kabul edilir; okunmayan ya da kurala uymayan etiket rampada beklemeye ve ek işe yol açar. Bu yazıda SSCC'nin ne olduğunu, 18 hanesinin nasıl oluştuğunu, denetim hanesinin nasıl hesaplandığını ve GS1-128 barkodlu bir palet etiketinin nasıl hazırlanacağını örnekle anlatıyoruz.
SSCC nedir, ne işe yarar?
SSCC (Serial Shipping Container Code, seri nakliye kabı kodu), bir lojistik birimi, yani bir paleti, bir koli grubunu ya da başka bir taşıma birimini dünya genelinde benzersiz olarak tanımlayan 18 haneli GS1 numarasıdır. Ürünün kendisini değil, o taşıma birimini tanımlar. Aynı ürünle dolu iki palet aynı ürün numarasını (GTIN) taşıyabilir ama SSCC'leri her zaman farklıdır.
SSCC'nin değeri, tedarik zincirindeki herkesin aynı numarayı kullanmasından gelir:
- Paketleme tesisi paleti bu numarayla kapatır, depolar ve araca yükler.
- Çeki listesi ve sevk belgeleri palet palet SSCC ile hazırlanır.
- Alıcının depo sistemi paleti okutarak kabul eder ve sevk bilgisiyle eşleştirir.
- Bir sorun çıktığında palet SSCC ile geriye doğru izlenir.
Son madde izlenebilirliğin temelidir; ayrıntısını geri çağırma tatbikatı rehberimizde anlattık.
SSCC'nin yapısı: 18 hanenin anlamı
| Bölüm | Hane | Açıklama |
|---|---|---|
| Uzantı hanesi | 1 | 0 ile 9 arası. Şirketin kullanımı içindir; numara kapasitesini artırmak ya da paketleme noktalarını ayırmak için kullanılabilir. |
| GS1 şirket öneki | 7–10 | GS1 üyesi şirkete verilen önek. Türkiye'de GS1 Türkiye tarafından verilir. |
| Seri numarası | 6–9 | Şirketin her palete verdiği sıra numarası. Önek uzadıkça kısalır; önek ile seri numarası birlikte 16 hanedir. |
| Denetim hanesi | 1 | Önceki 17 haneden hesaplanır; okuma ve yazma hatalarını yakalar. |
Şirket önekiniz yoksa GS1 Türkiye'ye üyelik başvurusu yapmanız gerekir. Kendi belirlediğiniz bir önekle üretilen numaralar başka bir şirketin numaralarıyla çakışabilir ve alıcının sisteminde kabul edilmeyebilir.
Uzantı hanesinin pratik bir kullanımı vardır: birden çok paketleme noktası olan bir işletme, her noktaya farklı uzantı hanesi vererek aynı önekle çalışırken numara çakışmasını önler. Her nokta kendi seri sırasını yürütür, numaralar birbirine karışmaz.
Denetim hanesi nasıl hesaplanır?
SSCC'nin son hanesi, GS1'in mod-10 yöntemiyle hesaplanır. Yöntem GTIN dahil bütün GS1 numaralarında aynıdır:
- Denetim hanesi hariç 17 haneyi soldan sağa yazın.
- Sağdan başlayarak haneleri sırayla 3 ve 1 ile çarpın. 17 haneli dizide bu, soldan birinci hanenin 3, ikincinin 1, üçüncünün 3 ile çarpılması demektir.
- Çarpımları toplayın.
- Toplamı bir üstteki 10'un katına tamamlayan sayı denetim hanesidir. Toplam zaten 10'un katıysa denetim hanesi 0'dır.
Örnek: Uzantı hanesi 3, temsilî şirket öneki 0614141 ve seri numarası 123456789 olsun. Denetim hanesi hariç dizi 30614141123456789'dur.
Çarpımlar soldan sağa şöyledir: 3×3=9, 0×1=0, 6×3=18, 1×1=1, 4×3=12, 1×1=1, 4×3=12, 1×1=1, 1×3=3, 2×1=2, 3×3=9, 4×1=4, 5×3=15, 6×1=6, 7×3=21, 8×1=8, 9×3=27. Toplam 149'dur. Bir üstteki 10'un katı 150 olduğu için denetim hanesi 1'dir ve SSCC 306141411234567891 olur.
Denetim hanesi, tek bir hanenin yanlış yazılmasını ve yan yana iki hanenin yer değiştirmesinin büyük kısmını yakalar. Bu yüzden SSCC elle yazılmamalı, yazılım tarafından üretilmeli ve barkoddan okunmalıdır. Aynı yöntemle ambalaj tiplerinize tanımladığınız GTIN'lerin denetim hanesini de doğrulayabilirsiniz.
GS1-128 barkod ve uygulama tanımlayıcıları
GS1-128, Code 128 barkodunun GS1 kurallarıyla kullanılan biçimidir. Barkodun başındaki özel FNC1 karakteri, okuyucuya bunun bir GS1 barkodu olduğunu bildirir. Barkodun içindeki her bilgi, önüne konan iki ya da daha fazla haneli bir uygulama tanımlayıcısıyla (AI) başlar. Barkodun altındaki okunur yazıda bu tanımlayıcılar parantez içinde gösterilir; parantezler barkoda kodlanmaz.
| AI | Anlamı | Biçim |
|---|---|---|
| (00) | SSCC | 18 hane, sabit uzunluk |
| (02) | Lojistik birimdeki ticari ürünün GTIN'i | 14 hane, sabit uzunluk |
| (37) | Lojistik birimdeki ticari ürün adedi | En çok 8 hane, değişken uzunluk |
| (10) | Parti ya da lot numarası | En çok 20 karakter, değişken uzunluk |
| (13) | Paketleme tarihi | YYAAGG, 6 hane |
| (15) | Tavsiye edilen tüketim tarihi | YYAAGG, 6 hane |
Değişken uzunluktaki bir bilginin ardından başka bir bilgi geliyorsa araya bir FNC1 ayırıcısı konur; okuyucu bilginin nerede bittiğini böyle anlar. Sabit uzunluktaki bilgilerden sonra ayırıcı gerekmez. Bu yüzden sabit uzunluktaki tanımlayıcıları başa, değişken uzunluktakileri sona koymak barkodu kısaltır.
Palet etiketinde en önemli barkod, (00) ile başlayan SSCC barkodudur ve genellikle etiketin en altında yer alır. Diğer bilgiler aynı ya da ayrı bir barkodda verilebilir. Bir barkoda çok fazla bilgi koymak onu uzatır ve okunmasını zorlaştırır; bilgileri iki barkoda bölmek yaygın bir çözümdür.
GS1 lojistik etiketinin bölümleri
GS1 lojistik etiketinde bilgiler yukarıdan aşağıya üç kısımda dizilir. Bu sıra, etiketi okuyan kişinin ve okuyucunun işini kolaylaştırmak içindir:
- Üst kısım, serbest bilgi: Gönderen şirketin adı ve adresi, tesis kodu, varsa logo. Burada barkod zorunlu değildir.
- Orta kısım, okunur içerik: Ürün, çeşit, sınıf, kalibre, ambalaj, koli adedi, net ve brüt kilo, paketleme tarihi, menşe ve varsa GLOBALG.A.P. numarası (GGN). Okunur yazı, alttaki barkodlarla aynı bilgiyi taşımalıdır.
- Alt kısım, barkodlar: SSCC barkodu ve diğer bilgilerin barkodları.
Palet etiketi için yaygın boyutlar A6 (105×148 mm) ve 4×6 inçtir. Etikete bir karekod eklemek de mümkündür: karekod, tüketiciyi ya da alıcıyı ürünün izleme sayfasına götürebilir. Karekod SSCC barkodunun yerine geçmez, ona eklenir.
Etiket basarken ve yapıştırırken dikkat edilecekler
- Ölçek: Yazdırma penceresinde ölçek yüzde 100 olmalıdır. Sayfaya sığdırma barkodu küçültür ve okunmaz hâle getirebilir.
- Kâğıt boyutu ve kenar boşluğu: Kâğıt boyutu etiket boyutuna ayarlanmalı, kenar boşluğu kapatılmalıdır; aksi hâlde etiket kayık ya da küçük basılır.
- Yazıcı koyuluğu: Barkod okunmuyorsa termal yazıcının koyuluğunu artırın. Çok koyu baskı da çubukları birbirine yapıştırabilir.
- Sessiz bölge: Barkodun iki yanında boş alan bırakılmalı, çerçeve ya da yazı bu alana taşmamalıdır.
- Çözünürlük: Palet etiketi için 203 ya da 300 dpi termal yazıcılar yaygındır.
- Yapıştırma: Etiketin paletin iki komşu yüzüne ve okuyucunun rahatça erişebileceği yüksekliğe yapıştırılması önerilir. Alıcınızın bir etiket kılavuzu varsa onu esas alın.
- Tek kullanım: Bir SSCC numarası bir kez kullanılır. Bozulan etiket aynı numarayla yeniden basılabilir, ama numara başka bir palete verilmez.
Etiket yazıcısının seçimi, kurulumu ve bakımı için yazıcı satış ve teknik servis sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Önek olmadan numara üretmek: Başka bir şirketin numarasıyla çakışma riski doğar; yurt dışı alıcılar bu paletleri kabul etmeyebilir.
- Denetim hanesini elle hesaplamak: Hata riski yüksektir; numara yazılım tarafından üretilmelidir.
- Okunur yazı ile barkodun farklı olması: Etiket elle düzeltildiğinde sık görülür.
- Barkodu küçültmek: Etikete daha çok bilgi sığdırmak için barkodu daraltmak okumayı zorlaştırır.
- İçerik değiştiği hâlde eski etiketi bırakmak: Palete koli eklenip çıkarıldıysa etiket yeniden basılmalıdır.
- Birden çok paketleme noktasında aynı seri sırasını kullanmak: Numaralar çakışır; noktaları uzantı hanesiyle ayırın.
Turunç'ta palet etiketi ve SSCC
Koznet Bilişim'in paketleme tesisleri için geliştirdiği Turunç, palet etiketini hat akışının doğal bir parçası olarak üretir. Ayarlara işletmenin GS1 şirket öneki (7–10 hane) ve SSCC uzantı hanesi (0–9) girilir; birden çok paketleme noktası olan işletme her noktaya farklı uzantı vererek çakışmayı önler. Hatta koli çıkışı girildikçe koliler aynı özellikteki açık palete yazılır; palet kapasitesine ulaşınca kendiliğinden kapanır ve 18 haneli SSCC numarası denetim hanesiyle birlikte hazırdır.
A6 GS1 lojistik etiketinde gönderen ve tesis kodu, içerik (ürün, çeşit, sınıf, kalibre, ambalaj, koli, net ve brüt kilo, paketleme tarihi, menşe, GGN), okunur biçimde SSCC ve (00) ile başlayan GS1-128 barkodu bulunur. İkinci barkodda koli adedi (37) ve çalışma kodu (10) yer alır. Karekod tüketici izleme sayfasını açar. Etiketler palet sayfasından tek tek, paletler ekranından seçilerek toplu basılır; koli etiketleri 100×70 mm boyutundadır. Ambalaj tiplerine girilen GTIN'in denetim hanesi doğrulanır.
El okuyucusu Turunç'un her sayfasında çalışır; palet etiketindeki GS1-128 barkod da karekod da okunur ve ilgili kayda gidilir. Yükleme ekranında okutulan palet araca yüklenir; çeki listesi palet palet SSCC ile Türkçe ve İngilizce hazırlanır. Ekranları ürün sayfasında görebilir, tesisinizin etiket düzenini konuşmak için demo isteyebilirsiniz. Tesisinize özgü etiket ve süreç ihtiyaçları için sektörel özel yazılım hizmetimize de göz atabilirsiniz.